Representatie? Dat maakt voor goede besluitvorming niet zo veel uit

Hoe belangrijk is het dat de politici een afspiegeling van het volk zijn? Politici zijn de stem van het volk en vertegenwoordigen de belangen van de bevolking. Toch lijken politici vooral blank, man en hoogopgeleid te zijn. Is een goede representatie van iedereen in de samenleving, dus zowel hoog als laag opgeleid, mannen en vrouwen, allochtonen en autochtonen, woonachtig in een stad of in een dorp, van belang als het gaat om het vertegenwoordigen van die belangen?


Een snelle blik op de lijst met leden van de Provinciale Staten leert dat als het op statistieken aan zou komen, deze leden niet representatief zijn voor de inwoners van Zuid-Holland. Waar de man-vrouwverhouding in Nederland 50-50 is, zijn van de 55 leden van de Provinciale Staten, maar zestien vrouw. Maar liefst 29% van de inwoners van Zuid-Holland is allochtoon. Mensen van niet-Nederlandse afkomst zijn in de Provinciale Staten echter maar karig vertegenwoordigd: van de 55 leden, zijn er slecht vier buiten Nederland geboren. Om nog maar te zwijgen over het aantal laagopgeleide Statenleden. De verhoudingen tussen stedelingen en dorpsbewoners zijn beter gerepresenteerd. In Zuid-Holland woont 66% van de inwoners in een stad. Van de Statenleden is dat 62%. Het gemiddelde Statenlid is dus man, blank, hoogopgeleid en woont in een stad. Niet helemaal representatief voor een grote multiculturele en qua inwoners gevarieerde provincie. Maar is dat ook erg?


Hierover verschillen de meningen. Harry van der Kaap is gepromoveerd aan de Universiteit Twente op het gebied van politieke representatie en lokale democratie. Uit zijn onderzoek blijkt dat het voor de kwaliteit van de besluitvorming binnen lokale politiek helemaal niet uitmaakt of de regerende politici een goede afspiegeling van de bevolking zijn. Sterker nog, op lokaal niveau zijn burgers en politici het voornamelijk eens zijn over de inhoud van het beleid, ondanks dat de politici meestal hoog opgeleide mannen van middelbare leeftijd zijn. Een goede representatie van de bevolking heeft dus niks te maken met de kwaliteit van de besluitvorming. Hoogleraar politicologie aan de Universiteit Twente Jacques Thomassen, stelt dat een representatieve regering slechts van ‘symbolische waarde’ is, maar dat zo’n afspiegeling wel belangrijk is voor de geloofwaardigheid van de politiek.


De burger blijkt namelijk maar weinig vertrouwen in de politiek. Ondanks dat ze vaak dezelfde mening delen, kijkt de gemiddelde burger wantrouwig naar de politiek. Hoewel het voor het functioneren van de Provinciale Staten niet uit zou moeten maken dat zij niet een goede afspiegeling van de bevolking van Zuid-Holland is, zou het het vertrouwen van de burger in de regionale politiek wel vergroten. Mensen vertrouwen nu eenmaal eerder iemand die qua uiterlijk en achtergrond op ze lijkt. En daarom is het wel belangrijk dat het niet alleen de blanke man van middelbare leeftijd is die in de Provinciale Staten zit, maar ook de Marokkaanse vrouw, de homoseksuele jongeman en de Nederlandse boerenmeid.


rob kints
(c) Rob Kints
Representatie? Dat maakt voor goede besluitvorming niet zo veel uit
Alinda Dijkstra