“Met social media win je geen verkiezingen”

Sociale media spelen een grote rol in het dagelijks leven van de meeste Nederlanders. Echter, in de politieke wereld lijkt dit niet op te gaan. Partijen hebben geen apps, maken nauwelijks tot geen gebruik van social media en er zijn maar weinig mensen die een politieke partij willen ‘liken’. We spraken Reinder Rustema, docent nieuwe media aan de Universiteit van Amsterdam en oud kandidaat voor de gemeenteraadsverkiezingen, over sociale media in verkiezingscampagnes.


Televisie als beste campagnemiddel
Volgens Rustema is de televisie nog steeds de beste manier om mensen mee te bereiken. ‘Als je wel op het internet bestaat maar niet op televisie, dan besta je in feite nog niet. Mensen hebben veel meer vertrouwen in iemand die meedoet aan debatten op televisie, dan iemand die ze enkel kennen online. Het is voor politici dus veel beter om bekend te zijn van televisie dan van het internet.’


Ook de politici zelf lijken zich hier bewust van te zijn. Ze blijken social media zelf niet interessant te vinden om aandacht op te krijgen, maar gebruiken het wel als middel om aandacht te verkrijgen via de traditionele media. ‘Het gebruik van social media door partijen brengt de boodschap met zich mee dat ze modern zijn en met hun tijd meegaan. Dit is voor hen een manier om de aandacht van massamedia te krijgen,’ aldus Rustema.


Ondersteunend
Sociale media kunnen wel ondersteunend werken voor partijen, maar de verkiezingen winnen ze er niet mee. Volgens Rustema heeft dit alles te maken met een aantal factoren. ‘Het blijkt heel lastig massa’s te bereiken via nieuwe media. Mensen zijn hier minder geïnteresseerd in politiek, maar juist in persoonlijke zaken. Ook is er geen sprake van een passief ontvangend publiek, wat je wel via de televisie hebt. En een politicus of politieke partij via social media liken, wordt gezien als iets heel geks. Mensen doen dit niet omdat zij in de meeste gevallen niet willen dat anderen op de hoogte zijn van hun politieke voorkeur. Slechts een beperkt aantal mensen is hier wel toe in staat.’


Geen openbare ruimte bij social media
Een goede campagne voeren met social media is volgens Rustema dus onmogelijk. Partijen kunnen veel beter flyers uitdelen op straat. ‘Flyeren is een anonieme bezigheid. Degene die de flyer aanneemt blijft onbekend. Het is dus heel veilig. Het is iets wat op je afkomt in de openbare ruimte. Op het internet daarentegen, bestaan zulke openbare ruimten niet. Je kunt mensen niet zomaar ongevraagd e-mails gaan versturen. Dat wordt als spam gezien en leidt tot een blokkade. Bovendien heeft flyeren nog een extra effect. Het laat zien dat een partij in staat is mensen te motiveren voor hun op straat te gaan, wat indruk maakt bij potentiële kiezers.’ Alles draait dus om zichtbaarheid in de openbare ruimte. Iets wat volgens Rustema niet lukt op het internet, maar wel bij een flyeractie.



Groot worden zonder nieuwe media

Het blijkt zelfs nog effectiever helemaal géén gebruik van social media te maken, dan uitsluitend wel. ‘De meeste mensen zullen de vlag van de Piratenpartij, een partij die wel groot is op Internet, niet herkennen. De PVV daarentegen maakt nauwelijks gebruik van de mogelijkheden van nieuwe media en we kennen de partij allemaal. Het is dus mogelijk nieuwe media totaal te negeren, maar toch heel groot te worden.’


En de toekomst?
Of het in de toekomst anders zal worden, is nog maar de vraag. ‘Het internet heeft geen openbare ruimten en dat is iets wat nooit zal veranderen. Dat zit nou eenmaal in de structuur. Iets vergelijkbaars als een flyeractie reconstrueren via nieuwe media zal dus altijd lastig blijven.’

“Met social media win je geen verkiezingen”
Iris te Voert