Een verkiezingsbord vol posters

Een belangrijk onderdeel van Nederlandse verkiezingscampagnes zijn verkiezingsposters. Staatvandeprovincie.nl biedt overzicht en plakt het verkiezingsbord vol. Beeldonderzoeker Willem Koetsenruijter en communicatiewetenschapper Rens Vliegenthart keken naar het campagnemateriaal.



Het volgeplakte verkiezingsbord is de laatste jaren niet verrassend: het is een samenspel van symbolische partijkleuren (rood voor de SP, groen voor het CDA of oranje/blauwe voor de VVD), korte idealistische slogans en enkele portretten. Niet opvallend, maar herkenbaar. Met de beperkte bekendheid van de provinciale politicus lijkt de nadruk te liggen op logo’s en slogans.


overzicht
De verkiezingsposters Provinciale Statenverkiezingen 2015


Risicoloosheid


Volgens beeldonderzoeker Koetsenruijter hebben mensen het tegenwoordig veel minder over verkiezingsposters. Ze zijn heel erg veilig en nemen geen risico. “Het zijn vaak saaie portretjes met een nietszeggende slogan. Ze kiezen teksten waar ze zich geen buil aan kunnen vallen; die iedereen aanspreekt.” Ook lijken de posters allemaal een beetje op elkaar. “Het CDA wil ook niet héél iets anders dan D66. Die ‘grijze muizerigheid’ weerspiegelt zichzelf in die posters. Risicoloosheid, dat zie je eigenlijk in bijna alle posters wel.”


Een verkiezingsposter die Koetsenruijter nog altijd bijstaat is die van de PSP (Pacifistisch Socialistische Partij). “Deze poster liet stof opwaaien. Dit was nog nooit gedaan en daarom baanbrekend.” De poster omvat veel elementen: “Het is groen, je ziet een Nederlandse koe, het is ontwapenend, het is puur en fris. Wat het vooral een goede poster maakte, was omdat de mensen het er echt over hadden. Al is het nog zo’n slecht beeld: je wilt dat mensen het erover hebben. Het beeld moet blijven hangen.”


psp-poster


Het provinciale aspect


Communicatiewetenschapper Vliegenthart heeft onderzoek gedaan naar verkiezingsposters. Hij onderzocht de ontwikkeling van verkiezingsposters in de periode van 1946-2006. Hierbij merkte hij verschillende veranderingen op: toenemend gebruik van de partijlogo, toenemende en prominentere aanwezigheid van de partijleider en een afnemende focus op ideologie. Posters zouden minder aandacht geven aan politieke problemen of de partij en meer focussen op politieke leiders.


overzicht 60 jaar posters
Voorbeeld ontwikkeling verkiezingsposters (Vliegenthart 2012)


Volgens Vliegenthart komen de campagneposters van de Provinciale Staten hier niet helemaal mee overeen: “Ze komen voor een deel overeen met de conclusies van het onderzoek, maar ik mis de personalisering een beetje. Het ‘provinciale aspect’ van de posters komt niet erg sterk naar voren. Dit gebeurt natuurlijk omdat de bekendheid van de provinciale politicus beperkt is. Er zijn er maar een paar, zoals Groen Links, die hun provinciale politicus tonen.” Ook Koetsenruijter benadrukt dit: “Het zijn weinig foto’s. Misschien is dat omdat de mensen toch onbekend zijn en laten ze daarom maar de slogan of het logo naar voren komen.”


Geert?


Volgens Vliegenthart springt de poster van de PVV het meest in het oog. Maar dit is natuurlijk vrij logisch, aangezien Geert Wilders hierop staat afgebeeld. “De reden voor deze keuze is niet moeilijk. PVV is Geert Wilders en Geert Wilders is PVV. Ze maken hiermee puur gebruik van zijn herkenbaarheid.” Ook Koetsenruijter laat zich hierover uit: “Ze kiezen voor meest bekende kop. Echter kan dit verwarrend werken. Het zijn provinciale verkiezingen en geen landelijke verkiezingen. Als je nu PVV stemt, weet je al helemaal niet meer op wie je stemt. Ze hebben wel de meest zeggende slogan. Het gaat over een heel specifiek iets: het aantal buitenlanders. Ik ben geen fan van de PVV, maar dit is wel duidelijk stelling nemen. Hiermee laten ze wel in de poster zien waar ze zich druk om maken. En dat doen de anderen eigenlijk allemaal niet.”

Een verkiezingsbord vol posters
Max van Meegeren