Waarom een indirecte Eerste Kamerverkiezing zo omslachtig nog niet is

Eén van de belangrijkste taken van de Provinciale Statenleden, is het kiezen van de Eerste Kamer. Burgers kiezen de leden van de Provinciale Staten, die vervolgens weer de leden van de Eerste Kamer kiezen. Dat klinkt omslachtig. Die Eerste Kamer, die kunnen we toch net zo goed zelf kiezen? Toch zijn er goede redenen waarom de Eerste Kamerverkiezing getrapt is, zoals dat heet.

 

De leden van de Eerste Kamer werden in eerste instantie benoemd door de koning. Tijdens de grondwetherziening van Thorbecke in 1848 werd besloten dat de Eerste Kamer voortaan gekozen werd. Hoewel Thorbecke zelf voorstander was van een rechtstreekse verkiezing, werd er uit angst dat de Eerste en Tweede Kamer teveel op elkaar zouden gaan lijken, toch niet voor gekozen. In plaats daarvan werd er gekozen voor getrapte verkiezingen.

 

De Eerste Kamer beoordeelt de wetsvoorstellen van de Tweede Kamer. Of een wet er dus wel of niet doorkomt, ligt bij de Eerste Kamer. Daarom wordt ook wel als reden voor de getrapte verkiezing opgevoerd dat Eerste Kamerleden verder van de hedendaagse politiek af moeten staan, zodat ze zich onafhankelijker kunnen opstellen. Een voorbeeld van die onafhankelijke opstelling zijn de perikelen rondom de Zorgwet. Een wetsvoorstel om zorgverzekeraars in staat te stellen om zelf te bepalen of zorg door niet gecontracteerde aanbieders nog gaan vergoeden werd geblokkeerd door drie Eerste Kamerleden van de PvdA, die niet meegingen met de rest van de PvdA leden in de Eerste Kamer. Omdat de Eerste Kamerleden niet gebonden zijn aan regeerakkoorden, zoals hun collega’s in de Tweede Kamer, kunnen ze objectiever naar de wetgeving kijken. 

 

Desondanks, is er toch kritiek op het systeem van een Eerste en Tweede Kamer. Meerdere partijen hebben in het verleden de Eerste Kamer af willen schaffen. Zij menen dat de Eerste Kamer zich te politiek opstelt. Daarnaast gaan er stemmen op, dat omdat de Eerste Kamer niet door het volk, maar door de volksvertegenwoordigers in de Provinciale Staten gekozen is, de Eerste Kamer niet democratisch genoeg is. Een Eerste Kamerlid kan immers op basis van zijn eigen politieke voorkeur een wetsvoorstel blokkeren. Kijk maar naar de PvdA-leden die de zorgwet blokkeerden.

 

Voorstander van de Eerste Kamer of niet, om een invloed te hebben op de Eerste Kamer, zal je toch moeten gaan stemmen bij de Provinciale Statenverkiezingen. Want het is ironisch genoeg alleen de Eerste Kamer die de Eerste Kamer kan afschaffen.

 

(c)  Gerard Stolk via Flickr
(c) Gerard Stolk via Flickr
Waarom een indirecte Eerste Kamerverkiezing zo omslachtig nog niet is
Alinda Dijkstra