Speciale krant maakt verkiezingscampagnes toegankelijker

Verkiezingskrant ProDemos


Terwijl de campagnes van de provinciale partijen langzaam op gang komen, is er één doelgroep kiezers die onbewust buitengesloten kan worden. Simpelweg omdat deze doelgroep, namelijk licht verstandelijk beperkte en moeilijk lerende mensen, de verkiezingen en campagnes vaak niet goed begrijpt. De verkiezingsprogramma’s die door de partijen worden gepubliceerd, de debatten die gevoerd zullen worden, de stemwijzers die ingevuld kunnen worden – voor verstandelijk beperkten kunnen deze aspecten van de campagnevoering te ingewikkeld of ontoegankelijk zijn. De Stichting ProDemos biedt een oplossing, namelijk een speciale verkiezingskrant.

ProDemos richt zich op het verspreiden van algemene informatie voor belangstellenden in Nederland. Vijf jaar geleden werd de stichting opgericht als huis voor democratie en rechtsstaat. Het initiatief kwam van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Tweede Kamer. Aldus de website luidt de missie van de stichting: “ProDemos is het ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’. ProDemos legt uit wat de spelregels zijn van de democratie en de rechtsstaat en laat zien wat je zelf kunt doen om invloed uit te oefenen – in de gemeente, de provincie, het land en Europa”.


In het bijzonder heeft ProDemos nu, in samenwerking met MEE Nederland en Ieder(in), een verkiezingskrant gepubliceerd over de Provinciale Statenverkiezingen. Geschreven en vormgegeven op een manier die toegankelijk is voor licht verstandelijk beperkten. Zo kan ook deze specifieke groep mensen ook betrokken worden in de Provinciale Statenverkiezingen.


Suzanne van de Ven van ProDemos vertelt staatvandeprovincie.nl over de achtergrond van de krant. De verkiezingskrant is opgericht naar aanleiding van de Tweede Kamerverkiezingen in 2012. Samen met MEE Nederland en Ieder(in) organiseerde ProDemos een landelijke kiezersdag speciaal voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Dit omdat zij vaak niet weten hoe zij moeten stemmen of het erg spannend vinden om te stemmen. Bovendien komt het voor dat mensen in een instelling wonen waar ze niet eens de stemkaart ontvangen.


“We vonden het belangrijk om deze groep heel goed te informeren,” vertelt Van de Ven. “Die samenwerking is zo goed bevallen dat we met de gemeenteraadsverkiezing en nu met de Provinciale Verkiezingen weer een krantje hebben gemaakt en ook van plan zijn om dit bij iedere verkiezing te doen.” Na de kiezersdag werd het de stichting duidelijk dat er behoefde was aan een duidelijke uitleg van de verkiezingen, met thema’s die leven bij deze specifieke doelgroep. Er was een unieke krant nodig om dit concreet uit te leggen.


Voor de speciale verkiezingskrant is woordgebruik erg belangrijk. Van de Ven legt uit dat woorden die heel normaal voor het algemene publiek zijn, toch erg ingewikkeld blijken te zijn voor verstandelijk beperkten en moeilijk lerenden. Woorden zoals ‘democratie’, die zonder uitleg gebruikt worden in algemene verkiezingsteksten, moeten uitgelegd worden: “Stel dat ze schrijven ‘Nederland is een democratie’, dan krijgen we de vraag: ‘Ja, maar wat is een democratie?’” Dit is een vaak voorkomend probleem bij normale verkiezingscampagnes.


Daarbij maakt de krant gebruik van korte zinnen, waarbij iedere zin op een nieuwe regel begint. Ook worden er zo veel mogelijk relevante voorbeelden gegeven, zodat de lezers zich goed kunnen inleven in een anders te abstracte situatie. De krant op zich heeft een vrolijke uitstraling met veel illustraties. “Zodat ze niet bang worden als ze de krant zien,” verklaart Van de Ven. “Dat ze, als ze de krant zien, denken ‘o, dat snap ik wel’.”


De krant wordt bovendien voor de publicatie voorgelegd aan een testpanel van de LFB, de belangenvereniging voor mensen met een verstandelijke beperking, die de begrijpelijkheid controleert en het concreet aangeven als er iets niet duidelijk is.


ProDemos heeft voor de publicatie van deze verkiezingskrant geen contact gehad met provinciale partijen. Dit heeft grotendeels te maken met het feit dat de krant al gepubliceerd werd voordat de inschrijvingen voor de verkiezingen gesloten waren. Maar ook na de publicatie zijn er geen contacten met betrekking tot de verspreiding van de krant. De provincies hebben wel inspraak in de kranten voor het algemeen publiek en laaggeletterden die de stichting aanbiedt, maar niet voor deze specifieke editie. Voor de publicaties van de andere kranten wordt contact opgenomen met het provinciehuis om de belangrijkste thema’s die spelen in de provincie. De krant voor verstandelijk beperkten en moeilijk lerenden is echter heel algemeen opgezet. Het gaat om het uitleggen van hoe de verkiezingen werken en hoe je kan stemmen. Er wordt minder op de actualiteiten ingegaan.


Toch biedt de krant een mogelijkheid om een groep mensen bekend te maken met de Provinciale Statenverkiezingen. Deze groep potentiele kiezers kan zich zo toch bewust worden van het feit dat er campagne gevoerd wordt – en dat zij ook een stem kunnen uitbrengen. Daarom biedt ProDemos de speciale verkiezingskrant gratis aan, met uitzondering van de verzendkosten. Men kan een pakket van 25 stuks bestellen.

Speciale krant maakt verkiezingscampagnes toegankelijker
Ester Zoomer